Γιάννης Περιστέρης MD, PHD - ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ, ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ, ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ - Λαπαροσκόπηση, εξωσωματική γονιμοποίηση και συμβουλές για έγκυες

Για κάθε ασθενή που πρέπει να χειρουργηθεί, το νυστέρι αντι­προσωπεύει σίγουρα μια απειλή. Είναι, λοιπόν, φυσικό μια τε­χνική που θεραπεύει χωρίς νυστέρι, με μια μικρή τομή 1-2 εκα­τοστών, να παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον. Ιδιαίτερα, μάλι­στα, για τις γυναίκες, που τόσο πολύ ανησυχούν για την εμφάνι­ση τους, η λαπαροσκοπική χειρουργική είναι αναμφισβήτητα μια σημαντική εξέλιξη.

• Το μεγάλο πλεονέκτημα της λαπαροσκοπικής χειρουργικής είναι η αποφυγή της χειρουργικής τομής και ο μη τραυματισμός των ιστών του κοιλιακού τοιχώματος και ιδιαιτέρως του περιτοναίου. Ευνοϊκά επακόλουθα αυτού είναι η έλλειψη πόνου και η ταχύτατη κινητοποίηση της ασθενούς η αποφυγή της πιθανής φλεγμονής του τραύματος.
• Το ότι η λαπαροσκοπική χειρουργική δεν δημιουργεί συμφύσεις -κάτι που έχει αποδειχθεί κλινικά και πειραματικά. Έτσι διαφυλάσσεται στο ακέραιο η γονιμοποιητική ικανότητα μιας γυναίκας που θα υποβληθεί σε λαπαροσκοπική επέμβαση.
• Η μείωση των ενδοκοιλιακών φλεγμονών.
• Η ελάττωση των μετεγχειρητικών επιπλοκών και η έλλειψη πόνου επιτρέπουν την ταχύτατη έξοδο της ασθενούς από το νοσοκομείο, τη γρήγορη επαγγελματική δραστηριοποίηση της και τη μείωση έτσι του κόστους νοσηλείας και της γενικότερης δαπάνης της εθνικής οικονομίας. Στις ΗΠΑ υπήρξε εξοικονόμηση 138.700.000 δολαρίων κατά το έτος 1992, μόνο από τη λαπαροοκοπική αντιμετώπιση της εξωμήτριου.
• Το αισθητικό αποτέλεσμα από την απουσία μετεγχειρητικής ουλής, που δεν είναι καθόλου αμελητέο, ιδιαίτερα για μια γυναίκα.

Υποστηρίζεται ότι δεν υπάρχουν απόλυτες αντενδείξεις για την εφαρμογή της νέας τεχνικής και ότι κάθε περίπτωση πρέπει να εκτιμάται ξεχωριστά. Η παχυσαρκία εθεωρείτο παλιότερα αντένδειξη, σήμερα όμως, για τους περισσότερους, δεν αποτελεί εμπόδιο. Προηγούμενες εγχειρήσεις είναι δυνατόν να αποτελέσουν αντένδειξη, λόγω των συμφύσεων που έχουν πιθανόν δημιουργηθεί, αλλά και το εμπόδιο αυτό έχει ξεπεραστεί. Αξίζει να σημειωθεί ότι μεγάλη σημασία για την επιτυχία της μεθόδου έχει η πείρα του χειρουργού, ο οποίος πρέπει να είναι εξοικειωμένος με τη μέθοδο, και η μείωση του κόστους νοσηλείας.

Ήδη από το 1991, τα 4/5 των γυναικολογικών επεμβάσεων μπορούν να γίνουν λαπαροσκοπικά. Οι ένθερμοι υποστηρικτές της μεθόδου υποστηρίζουν ότι κάθε άρρωστος που είναι σε θέση να υποβληθεί σε ανοιχτή επέμβαση μπορεί να υποστεί και λαπαροσκοπικη.

Θα αναφέρουμε μερικές από τις πιο συχνές γυναικολογικές παθήσεις στις οποίες μπορεί να εφαρμοστεί η λαπαροσκοπικη χειρουργική.

Κύστεις των ωοθηκών:

Η τελειοποίηση των λαπαροσκοπικών εργαλείων έχει κάνει σήμερα δυνατή τη λαπαροσκοπική αφαίρεση όλων των καλοήθων όγκων και κυρίως κύστεων όλων των ειδών. Το μόνο πρόβλημα, στην περίπτωση αυτή, είναι η ύπαρξη κακοήθειας. Γι' αυτό, πριν απ' την επέμβαση, χρειάζεται ένας πολύ καλός προεγχειρητικός έλεγχος, που πρέπει να γίνεται πολύ προσεκτικό. Εφόσον η προεγχειρητική διάγνωση κλίνει υπέρ της καλοήθειας και το μέγεθος της κύστης δεν είναι μεγαλύτερο από 15 εκ., η αφαίρεση μπορεί να γίνει λαπαροσκοπικά.

Ινομυώματα:

Τα ινομυώματα είναι μια πάθηση που συναντάται συχνά σε γυναίκες της αναπαραγωγικής ηλικίας και είναι αιτία αιμορραγιών, πόνων και φαινομένων πίεσης των γειτονικών οργάνων. Η θεραπεία τους γίνεται είτε με φαρμακευτική αγωγή είτε χειρουργικά. Από τη στιγμή που χρειάζεται χειρουργική επέμβαση, η λαπαροσκοπικη αφαίρεση των ινομυωμάτων είναι σήμερα εφικτή με μεγάλη ασφάλεια, εφόσον αυτά έχουν διάμετρο μικρότερη από 10 εκ., είναι λιγότερα από τρία και δεν βρίσκονται μέσα στη μήτρα.

Εξωμήτριος κύηση:

Όλες οι τεχνικές αντιμετώπισης μιας εξωμήτριας κύησης που γίνονταν με την ανοιχτή επέμβαση, πλέον γίνονται αποκλειστικά με τη λαπαροσκοπικη μέθοδο.

Ενδομητρίωση:

Ένα συνηθισμένο πρόβλημα και συχνά σημαντική αιτία υπογονιμότητας. Πρόκειται για την εμφύτευση ενδομητρικού ιστού (βλεννογόνου της μήτρας) έξω από την κοιλότητα της μήτρας. Με τον τρόπο αυτό δημιουργούνται εστίες μέσα στην κοιλιά που συμπεριφέρονται σαν μικρές μήτρες. Πρήζονται, δηλαδή, και αιμορραγούν κάθε μήνα κατά τη διάρκεια της περιόδου. Το αποτέλεσμα είναι να προκαλούν δυσμηνόρροια (πόνο κατά τη διάρκεια της περιόδου) και ενόχληση ή πόνο κατά τη διάρκεια της ερωτικής επαφής. Ακόμα, η ενδομητρίωση μπορεί να προκαλέσει προβλήματα γονιμότητας, αφού επηρεάζει την κινητικότητα της σάλπιγγας και τη λειτουργία των ωοθηκών, ενώ, πολλές φορές, επιβραδύνει την κινητικότητα των σπερματοζωαρίων και δυσχεραίνει την ένωση τους με τα ωάρια. Η διάγνωση της ενδομητρίωσης γίνεται μόνο με λαπαροσκόπηση. Ταυτόχρονα, με την ίδια μέθοδο μπορεί να γίνει και η θεραπεία της, εφόσον αυτή βρίσκεται στα στάδια Ι, II και III, υπάρχει δηλαδή μικρή ή μεσαία εξάπλωση των ενδομητρικών εστιών. Σ' αυτή την περίπτωση, χρησιμοποιείται λέιζερ ή ηλεκτροκαυτηρίαση, για να καταστρέψουμε τις εστίες της ενδομητρίωσης.

Υστερεκτομή:

Η υστερεκτομή (αφαίρεση των γεννητικών οργάνων) είναι, ως γνωστόν, η συχνότερη μεγάλη γυναικολογική επέμβαση. Ήταν, λοιπόν, φυσικό να αποτελέσει πρόκληση και στόχο της λαπαροσκοπικής χειρουργικής. Πράγματι, το 1988 πραγματοποιήθηκε στις ΗΠΑ η πρώτη λαπαροσκοπικη υστερεκτομή, η οποία έτυχε πολύ καλής υποδοχής από τον ιατρικό κόσμο. Σήμερα, η μέθοδος έχει καθιερωθεί και έχουν αναπτυχθεί διάφορες τεχνικές:

1. Η αφαίρεση της μήτρας από τον κόλπο με τη βοήθεια λαπαροσκοπίου (εγχείρηση LAVH).
2. Λαπαροσκοπική υστερεκτομή και αφαίρεση του τραχήλου διά του κόλπου χωρίς κολποτομή (εγχείρηση CASH).
3. Λαπαροσκοπικά παρασκευασμένη κολπική υστερεκτομή.

• Λύση συμφύσεων με ηλεκτροκαυτηρίαση.
• Εξαίρεση ενδομήτριου σπειράματος που πέρασε στο εσωτερικό της κοιλιάς.
• Εξαίρεση σωληνίσκων σιλικόνης, που χρησιμοποιήθηκαν σε σαλπιγγοπλαστική.
• Παρακέντηση μικρών κύστεων των ωοθηκών και λήψη υγρού από αυτές για κυτταρολογικό έλεγχο.
• Παροδική ή μόνιμη απολίνωση (δέσιμο) των σαλπίγγων για αντισυλληπτική μέθοδο. Έτσι οι γυναίκες αποφεύγουν τη διαδικασία των αντισυλληπτικών δισκίων ή των ενδομήτριων σπειραμάτων.

Όχι μόνο μπορεί να βοηθήσει, αλλά είναι ο μόνος ενδεδειγμένος τρόπος για την αντιμετώπιση αυτού του σοβαρού προβλήματος υπογονιμότητας. Οι συμφύσεις λύονται κατά τη διάρκεια της επέμβασης, είτε με ακτίνες λέιζερ είτε με ηλεκτροχειρουργική. Σε περίπτωση υδροσαλπίγγων, γίνεται διάνοιξη του στομίου της σάλπιγγας, πάλι με τη βοήθεια ακτινών λέιζερ.

Είναι χαρακτηριστική η έλλειψη μετεγχειρητικού πόνου. Η γυναίκα, στις περισσότερες περιπτώσεις, δεν χρειάζεται καν να νοσηλευθεί σε νοσοκομείο. Εισέρχεται το πρωί και βγαίνει το α­πόγευμα της ίδιας μέρας.

Δεν θα ξεχάσω, χαρακτηριστικά, δύο περιπτώσεις. Η πρώτη αφορά μια συντάκτρια του περιοδικού μας, που χειρουργήθηκε λαπαροσκοπικά και επέστρεψε σε δύο μέρες «στο καθήκον», και η άλλη περίπτωση αφορά μια νέα γυναίκα, που, αφού υπεβλήθη σε λαπαροσκοπική αφαίρεση δερμοειδούς κύστεως το πρωί, το ίδιο βράδυ διασκέδασε με τις φίλες της σε κέντρο της παραλίας.